Opinie Arjan van den Born: Manifest goed opdrachtgeverschap

Wie doet er mee?

Normaal ben ik niet zo van regulering. Ik ben een echte liberaal, soms een beetje links, soms een beetje rechts. Toch komt er hier een pleidooi voor goed opdrachtgeverschap geïnspireerd op het manifest goed werkgeverschap. De opstellers van dit manifest roepen organisaties op om te investeren in vertrouwensvolle, gelijkwaardige relaties met medewerkers. Organisaties moeten hun medewerkers centraal stellen: zij zijn volgens het manifest bepalend voor succes. Dit manifest is vorig jaar opgesteld door werkgevers en werknemers en aangeboden aan de SER en wordt inmiddels vrij breed gedragen door overheid en bedrijfsleven.

Ik vind het echter erg vreemd dat vele van die partijen die zich publiekelijk committeren aan goed werkgeverschap zo totaal anders omgaan met hun externen. Als opdrachtgever gelden er blijkbaar andere sociale normen dan als werkgever. Ik zie namelijk toenemend asociaal gedrag van opdrachtgevers, zowel bij de overheid, het bedrijfsleven als bij sommige bureaus. Er wordt alleen maar naar de kosten van de externe gekeken, de externe moet er als eerste uit en de tarieven staan in sommige markten onder zodanige druk dat redelijkerwijze niemand kan verwachten dat de externe hiervan nog een verzekering kan betalen of pensioen opbouwt. Waar is het sociaal ondernemerschap als het gaat om de relaties met externen? Hoe kan een organisatie zich voordoen als maatschappelijk verantwoord partner als deze organisatie tegelijkertijd zulke lage tarieven afspreekt dat de externe hiervan nooit een opleiding kan betalen? Wat is duurzaam ondernemen in dit verband?

Ik zie in toenemende mate opdrachtgevers die mensen vervangen als een ander een dubbeltje goedkoper is. Opdrachtgevers die per se de specialist in huis moeten hebben. Kansen om je te ontwikkelen worden nauwelijks meer gegeven. Steeds meer opdrachtgevers verwachten dat je de helft van het werk maar gratis doet. Het aantal opdrachtgevers dat projecten van het ene op het andere moment stopt en de externen per direct niet meer betaald lijkt hand over hand toe te nemen. Last, but not least, er zijn steeds meer opdrachtgevers die hun facturen helemaal niet betalen. Helaas zie ik nog veel meer gedrag dat echt niet door de beugel kan. Blijkbaar zitten er bij de afdelingen inkoop heel andere mensen dan bij de afdelingen HR. En gelden sociale normen en waarden voor sommige wel en voor anderen niet.

Natuurlijk zal u denken; de wal zal het schip wel keren. En als de schaarste toeneemt, zullen de externen wel kiezen voor die bedrijven die hun wel goed hebben behandeld. Misschien denkt u ook; als externe heb je nu eenmaal andere manieren van omgang. Misschien heeft u gelijk, maar er zijn toch een drietal belangrijke redenen voor mijn pleidooi:

1. Als opdrachtgevers (en externen) altijd voor een dubbeltje op de eerste rij willen zitten, zullen we in een samenleving komen waar we structureel te weinig in elkaar investeren. Een niet duurzame samenleving.
2. Vertrouwen is juist belangrijk bij innovatie en verandering, daar waar juist die externen voor worden ingezet.
3. Er zijn steeds meer externen die structureel te weinig verdienen. Verzorgers met uurtarieven van 17,50 en IT-ers voor 25 euro. Hoe kun je dan nog verwachten dat deze personen voor zichzelf zorgen?

Ik zie voor mij een Manifest Goed Opdrachtgeverschap, lean-and-mean (want ik blijf liberaal), waarin een aantal kernafspraken worden gemaakt. Deze afspraken gaan over kostendekkende tarieven, over een standaardset aan voorwaarden (o.a. met een standaard maand doorbetaling na afloop van een plotseling beëindigde verbintenis) en over de intentie om in elkaar te investeren. Net als bij het manifest goed werkgeverschap wil ik ook ranglijsten gaan maken; van de beste opdrachtgevers en de slechtste opdrachtgevers. Naming & Shaming van slechte partijen hoort er wat mij betreft ook bij in dit tijdperk van sociale media.

Ik roep organisaties als PZO, FNV, de bureaus en de grote opdrachtgevers op om hier werk van te maken en een manifest goed opdrachtgeverschap op te zetten. Ik bied zowel mijn kennis als mijn website www.zzptarief.nl gratis aan en wil met alle plezier aan zo’n manifest meewerken. Het kan toch niet zo zijn dat maatschappelijk verantwoord ondernemen alleen geldt voor een deel van de mensen?

Ik sta open voor al uw verhalen. Verhalen over fantastisch goed gedrag en onthutsend slecht gedrag van opdrachtgevers. Wellicht kunnen we alvast beginnen met het maken van een zwartboek. U kunt me vinden via Facebook, Linked In, Twitter of, hoe ouderwets, email.